Görme Engelli Bireyler İçin Eğitim Materyali Tasarımı

9,10,11,12 Sınıflar Kategorinde 1. Muhammed Fatih Candan 

Proje Adı: Görme Engelli Bireyler İçin Eğitim Materyali Tasarımı

Proje Özeti: 

  Görme engelli öğrencilerin eğitiminde kullanılabilecek bir eğitim materyali geliştirilip kullanıma hazır hale getirilmiştir. Görme engelli bireylerin geometrik şekilleri, resimleri, harfleri algılayabilmesi için bir eldiven tasarladık ve dokunmatik ekrana sahip cihazlar için bir uygulama hazırladık. Tasarladığımız eldivenin uçlarına titreşim motorları koyduk. Uygulamanın çalıştırıldığı cihazın ekranında bir çizgiye dokunulduğunda, dokunulan çizginin rengine göre mikro denetleyici devremize bluetooth aracılığıyla veriler gönderilir ve eldiven üzerindeki ilgili renkleri temsil eden motor titrer.(Örneğin:Çizgi maviyse 1.motor, kırmızıysa 2.motor)Bu titreşim takip edilerek ekrandaki şekiller algılanır.Bu sistem eğitimde kullanılarak öğretmenin akıllı tahtaya çizdiği şekillerin veya yazdığı yazıların öğrencilerin tabletine aktarılması sağlanabilir ve şekillerin, formüllerin ve grafiklerin tasarladığımız eldiven sayesinde algılanması sağlanır.Ayrıca resimlerin şekilleri ve renkleri de bu eldiven sayesinde algılanabilir.

Projenin Amacı:

  Bu projede görme engelli bireylerin eğitim hayatında yaşadıkları sıkıntıların ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Geliştirilen yazılım ve tasarlanan düzenek sayesinde görme engelli bireylerin gerek eğitim alanında gerekse günlük yaşantılarında teknolojiyi daha verimli ve işlevsel kullanabileceklerdir. Görme engelli bir kişinin yaşadığı en önemli sorun, gözlerinin görmemesi değil, toplumun görme engellilerle ilgili yanlış anlayış ve ön yargılarıdır; kendisine sağlanan olanakların yetersizliği ve diğer insanlarla arasındaki fırsat eşitsizliğidir.Görme engelliler günlük yaşamlarında, eğitimleri sırasında ve işyerlerinde, özel olarak üretilmiş çeşitli araçlardan yararlanmaktadırlar. Örneğin, rakamları kabartma noktalarla gösterilen saatler, konuşan hesap makineleri, derece, tansiyon, kan şekeri ölçen aletler, paraları renkleri sesli olarak belirten cihazlar, fen, matematik, coğrafya derslerinde kullanılan özel araçlar, özel gözlükler, büyüteçler, bilgisayarlar, mutfak aletleri görme engellilerin yararlandığı bazı araçlardır. Ancak bu araçların önemli bir kısmı yurt dışından temin edilebilmektedir. Özel yapılmış aletler sayesinde görme engelli insanlar bir çok işlerini başkalarına bağımlı olmadan kendi başlarına yapabilmektedirler. Görme engelli bir kişi özel olarak yapılmış kabartma haritalar sayesinde ülkelerin, şehirlerin, dağların, denizlerin, nehirlerin bulunduğu yerleri ve yönleri kafasında canlandırabilmekte; geometri çizim araçlarıyla her türlü şekil kavramını çizip algılayabilmekte; konuşan elektronik araçlar yoluyla saatleri bilmekte; hesap yapmak, çeşitli şeyleri ölçmek tartmak olanağına kavuşmaktadır.Geliştirilen materyaller görme engelli bireyler ve normal bireyler arasındaki farklılığı ortadan kaldırmaktadır.  Ancak belirtildiği üzere  materyallerleri ayrı ayrı temin ediliyor olması ve maliyetlerinin yüksek olması ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu materyallerin işlevlerini bir çatı altında toplayacak bir yazılım ve materyal geliştirilmesi projenin temelini oluşturmaktadır. Bireyler tasarlanan eldiven ve geliştirilen yazılım sayesinde tablet ekranındaki alfabetik karakterlere ve şekillere dokunarak algılayabilecek ve bu sistem gerek fen bilimleri derslerinde gerek kabartmalı yazıların tablet ekranından okunmasında kullanılabilecektir. Dahası geliştirilmeye müsait bir çok uygulamanın da öncüsü olacaktır. Böylece görme engelli bireylerin teknolojiden istifade etme imkanları genişletilmiş olacak ve gerek ekonomik anlamda gerekse günlük ihtiyaçları için teknolojinin kullanımına yönelik kapasitede artış sağlanmış  olacaktır.

 

Matematik, fizik , kimya,biyoloji gibi doğa bilimleri çevremizde neler olup bittiğini anlamak için çok önemli disiplinlerdir.Yaşamamızda birçok sistemin çalışma prensipleri bu bilimlerin öngördüğü ilkelere bağlıdır.Bu ilkeleri öğrenebilmek, tüm öğrencilerin  hakkıdır.Görme duyusunu kaybetmiş olan öğrencilerin bu bilimleri  öğrenemeyeceğini düşünmek,bu konuda fırsatlarını arttırmamak ,onların yaşamı  anlamalarını engellemek anlamına gelmektedir. Görme engelli öğrencilerin öğrenme en doğal hakkı olmasına rağmen gereken destek sağlanamamaktadır.Örneğin görme engelli öğrenciler, ulusal sınavlarda şekilli sorulardan muaftır. Ancak bir sorunun ne zaman şekilli ya da şekilsiz sorulacağını belirtilen bir ölçüt bulunmamaktadır. Dolayısıyla içinde şekil olmayan ama bir grafiği betimleyen bilgiler içeren bir soru sorulursa görme engelli öğrencilerin bu soruyu cevaplaması beklenecektir. Görme engelli öğrenci bahsedilen şekilli sorudaki konuyu öğrenirken ya öğretmenin “sen bu konuyu anlayamazsın” diyerek anlatmaması ya da yeterli düzeyde sorumlu tutmaması nedeniyle kavrayamamaktadır. Aksine yapılan çalışmalarda; öğrenciler için zor bir ders olan fizik için bile gerekli materyal ve yöntemlerle sağlandığında öğrenilebilecek bir içeriğinin olduğu görme engelli öğrenciler tarafından dile getirilmiştir. Ancak ülkemizde görme engelli öğrencilerin grafik öğrenebilmeleri için hem resmi kurumlar hem de özel şirketler tarafından geliştirilmiş ve üretilmiş bir materyale rastlanmamıştır.

Yapılan araştırmalarda,görme engellilerin eğitimi için yenilikçi, verimli bir sistem ya da materyallerin bulunmaması,  bizim projemizin ilham kaynağını oluşturdu. Projemizin amacı akıllı bir cihaz ve eldivenle ekrandaki yazıların okunulabilmesi daha doğrusu hissedilebilmesidir. Bunun için Java temelli android işletim sistemi ve bir devreye bağlı titreşim motorlarıyla donatılmış eldiven kullanılmıştır. Görme engelli kullanıcı ekrandaki renkli yazılmış yazının üzerinde gezdirdiğinde eldivendeki motorlar hareket edecektir. Eğer kullanıcı siyah bir karakterin üzerinde geziyorsa orta parmak,  kırmızı karakterin üzerinde geziyorsa yüzük parmağın üzerindeki titreşim motorları titreyecektir. Böylelikle kullanıcı ekrandaki karakteri ve karakterlerin arasındaki geçişi anlayabilecektir. Ayrıca görme engellilerin eğitimi konusundaki grafik ve geometrik şekillerin algılanmasındaki yöntemlerin eksikliği düşünüldüğünde, programın biraz daha geliştirilmesiyle bu problemin üstesinden gelmeyi hedefliyoruz.

Sonuç ve Tartışma:

 

    Yapılan araştırmalar ve literatür taramasına göre görme engellilerin eğitiminde kullanılan materyallerin hem öğrenciler hem de eğitmenler tarafından tam anlamıyla verimli olmadığı dile getirilmiştir. Materyallerin tasarlanırken her ne kadar birim, öğreticilik, dayanıklılık, kaynaştırma, güvenlik, ekonomiklik, çeşitlik, kullanım kolaylığı gibi sorunlardan kaçınılmaya çalışılsa da, bu nedenlerden dolayı eğitimde tam verimlilik sağlanamamaktadır. Yapacağımız eldiven tasarımında bu sorunların minimize edilmesine dikkat edinildi. Tasarımımızın özellikle günümüz koşullarında teknolojik, kolay kullanımlı, güvenli, maddi olarak herkes tarafından erişilebilen ve eskimeyen bir yapıya uygun olması için tasarlandı. Hayata geçtiği takdirde bir çok projede aktif olarak kullanılabilinir. Hatta FATİH (Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme. Hareketi) projesinde kullanılarak engelli bireylerin kaynaştırılması sağlanılabilinir ve böylelikle, bu sistemin minimum maliyetle yaygınlaştırılması sağlanabilir.

  

   

   Gören Eller projesi ile görme engelli bireylerin eğitimdeki aksaklıklarına çözüm getirmeye çalışıyoruz. Bu bağlamda tasarlanacak olan eldivenin işaret parmağını dışındaki bütün parmaklarda renklere göre hareket edecek titreşim motorları bulunmaktadır. Kullanıcı ekrandaki farklı renklerdeki karakter, çizgi vs. tıkladığında devreye giden sinyal sayesinde farklı motorların renklere göre titremesi düşünülmektedir. Böylece kullanıcı geometrik şekilleri, grafikleri ve yazıları rahatlıkla anlayabilecektir. 

  

  Android uygulamasının yanı sıra bir de C# dilinde uygulama yazıldı. Bu yazılım dilinin arayüzü daha kolay olduğu için alıştırmalar, paint çizim örneği, geometrik şekiller bu uygulamada gerçekleştirilmiştir.

 

Hedeflerimiz:

-Tasarlanan eldiven materyali ile artık görme engelli öğrencilerin de diğer öğrencilerle beraber normal dersliklerde eğitim görebilecek.

-Görme engelli öğrencilerin eğitimde yaşadığı en büyük sorunlardan birisi de dinledikleri dersleri not alamamalarıdır.Normal bir öğrenci okulda dersi dinlerken not alıp evde tekrar edebiliyorken maalesef görme engelli bir öğrencinin böyle bir şansı yoktur.Öğrenci bu eldiven materyalini kullanarak hazırlanan bir paint uygulamasında not alabilecek ve bunu kayıt edip evde bu eldiveni kullanıp titreşimi takip ederek yazdıklarını okuyabileceklerdir.

-Görme engelli öğrenciler öğretmenin akıllı tahtaya çizdiği şekilleri data transferiyle tabletine alabilecek ve dokunarak tahtada yazılı olanları okuyabilecek veya algılayabileceklerdir

-Görme engelliler resimleri görmek, anlamak ve o estetiği hissetmekten yoksundurlar.Nasıl olur da resimleri onlara gösterebiliriz, algılatabiliriz diye düşündük.Ve resimlerdeki sarı,mavi,kırmızı,siyah renk yoğunluklarını kullanarak resimleri algılatabileceğimizi düşündük.Daha sonra geliştirilecek olan uygulamada import edilen resim eldiven materyali sayesinde algılanabilecek. Şöyleki dokunulan yer kırmızı ise ilgili olan parmaktaki motor titreyecek(Örneğin işaret parmağındaki) titreşim takip edilerek şekli algılanacak ve en azından o resimde anlatılmak istenilen algılanabilecektir.Ara renkler ise en yakın renge yuvarlanacaktır.Örneğin turkuaz, mavi olarak kabul edilecektir.Bu sayede artık görme engelliler kimseye ihtiyaç duymadan resimleri kendileri algılayabilecekler.Ders kitaplarındaki resimleri algılayabilecekler ve şekilli soruları çözebilecekler.Kimya dersindeki Su molekülünü algılayıp Hidrojenin Oksijenden büyük olduğunu anlayabilecekler.